Wasipi ruwanakuna yachaypas
Pata-patamanta ruwaspa yupay-llikamanta yachay-ruwaykunata qhawariy, hinallataq rikuy imaynatam sapa ch'iqan tukupay pakaw yupayman yanapan.
¿Iskay tupuy yupayta usqhayllachu tikrayta munanki? Hawa kaqpi qillqay hinaspa chunka tupuy chaninta chaypacha taripay. Kay yanqalla llikapi iskay tupuymanta chunka tupuyman tikraqqa llank'ay, chunka iskayniyuq tupuy, pusaq tupuy chaninkunatapas rikuchinmi, chaynapi kutichiyta qhawariwaq, mana sut'inchasqa yupaypi iñinaykimantaqa.
Puntuwan t'aqasqa yupaykunapaq huk puntuta yapay, kay hina 101.101. Tawa waranqa isqun pachak suqta bitkama aswan hatun yupaykunaqa chiqanllata tikrachikun.
Iskay ch'ulla yupayta qillqay sapa bitninta chaymanta chanin tiyasqantapas rikunaykipaq.
Hawa kaq hina kamachiykunata llamk'achin. 500 siqikama.
Pachakmanta yupaykunaqa kaypi rikhurinqa.
Iskay t'aqapi kaqta chunka t'aqapi kaqman tikray, iskaypa hunt'ayninkunata qhaway, hinaspa sapa bit imaynatas huñunakusqanta chiqamanta qhaway.
Iskaychawiyqa 0-wan 1-llawanmi llamk'an, chunkaqiyñataqmi sapa p'unchaw 0-manta 9-kama llamk'achisqanchik yupay llikam. Iskaychawiyta chunkaqiyman tikrayqa, iskaychawiy siq'iwan rikuchisqa sapsi chunkaqiy yupayta tariymi. Qhawarinapaq, 1010 nisqaqa chunkaqiypiqa 10-mi.
Iskaychay yupayqa tukuy imapim rikhurin antañiqiq yachaypi, wakichiy willaykunamanta, bit unanchakunamantawan qallarispa, illari yachaykunakama, llikachanakunakamapas. Kutichiyllata munanki chayqa, tikraqmi yupayta qampaq ruwan. Ñanta yachachkanki chayqa, yupana p'anqaqa maymanta kutichiy paqarisqanta qhawachisunki.
Binario nisqawan tupaykunapaqqa manam wakichiq kanaykichu. Chayqa rikhurinmi antañiqiq yachaypi, kamachiy qillqapi, llikakunapi, illari yachaypipas, hinaspam huk utqay tikraq ancha allin mayk'aqchus huk chaninta qhawanayki kachkan chayqa.
Pata-patamanta ruwaspa yupay-llikamanta yachay-ruwaykunata qhawariy, hinallataq rikuy imaynatam sapa ch'iqan tukupay pakaw yupayman yanapan.
Bit unanchakunata, lliq'ikunata, registro chaninkunatapas qhaway, mana makillawan chanin-chura yupayta ruwaspa. Sinyasqa modo nisqapas allinmi, huk bit siq'i mana allin hunt'a yupayta rikuchiptin.
Llikakunapi hinaspa illari yachaypi llamk'achisqa iskay churanayuq huñukunawan llamk'ay. Kutin kutin tikraykunapaqqa, sapa siq'iman huk chaninta churaspa listata tikraqman k'askachiy, hinaspa chunka patapi lluqsisqakunata huñuspa iskaychay.
Usqhaylla chaninta tarinapaq, ¿iskaymanta chunkaman t'ikraq yupaychata maskhachkankichu? Kay rikuchinakunaqa rikuchin imayna iskaymanta chunkaman t'ikraykunata kay llamk'anawan qhawarinaykipaq, chaykunapim kachkan pisi chanikuna, 0b ñawpaqchasqa qillqaykuna, hinallataq sapsi bit siq'ikunapas.
Kay rikuchinakunaqa iskay chanin t'aqwiyta qhawarichkaspa runakuna sapa kutin ruwasqan askha maskhaykunatam hap'in. Llapanmi mana unanchasqa tikraykunam; bit siq'i iskaypa hunt'asqan hunt'a yupayta rikuchiptinqa Unanchasqa ñanta servichikuy.
| Iskaylla | Chunka patma | Suqta k'uchu | Llamk'aspa |
|---|---|---|---|
| 0010 | 2 | 2 | 2 |
| 0100 | 4 | 4 | 4 |
| 101 | 5 | 5 | 4 + 1 |
| 1010 | 10 | A | 8 + 2 |
| 1111 | 15 | F | 8 + 4 + 2 + 1 |
| 10000 | 16 | 10 | 16 |
| 0b101010 | 42 | 2A | 32 + 8 + 2 |
| 11111111 | 255 | Utqhaylla ñawpaqman | 128 + 64 + 32 + 16 + 8 + 4 + 2 + 1 |
| 100000000 | 256 | 100 | 256 |
| 1111101000 | 1000 | 3E8 | 512 + 256 + 128 + 64 + 32 + 8 |
Aswan tikraykunaqa chaninpa churanakuyninmantam. Iskay t'ikraykunaqa huk yuyaytaraq yapaykun: iskaypa hunt'aynin, chaywanmi achka llikakuna mana kaq yupaykunata rikuchinku.
Sapa tiyayqa iskaypa kallpanmi. Paña ladomanta qallarispa, chaninkunaqa kaykunan: 1, 2, 4, 8, 16, chaynallataq qatipaspa. Chay chaninkunata yapay, maypichus bit 1 kaqtin, hinaspa 0 kaqniyuq tiyaykunataqa paway.
Iskaymanta qatiqninkunaman tikranapaq huk allin ñanmi kan, iskaymanta qatiqninkunata mana qillqaspa. Ch'usaqmanta qallariy, lluq'imanta pañaman ñawinchaspa, huñusqata iskaychay hinaspa qatiqnin bit-ta yapay. 1101-paqqa, chay chaninqa kaykunam: 1, 3, 6, 13 ima.
Iskay chawpi qhipanpi kaq yupaykunaqa t'aqakunatan rikuchin: 1/2, 1/4, 1/8, chaynataq hukkunapas. Qhawarinapaq, 101.101 nisqaqa 4 + 1 + 0.5 + 0.125 kaqwanmi kikin, chaymi 5.625-man tukun.
Huk señayniyuq chaninpaqqa, aswan lluq'i kaq bit nisqaqa akllasqa kinraypaq señan bit hina llamk'an. Pusaq-bit iskaypa hunt'ayninpiqa, 11111110 nisqaqa −2-ta rikuchin, chay kikin pusaq bitkunaqa mana señayniyuq hina ñawirisqa kaptinqa 254-ta rikuchin.
T'ikraqqa ñawpaqta ch'usaqkunata, sikin siq'ikunata, hinallataq ñawpaqpi kaq 0b qallariy t'aqata ch'uyanchan; chaymanta qhawarin yaykuchisqa willay chanin iskaychayuq yupaykunayuq kasqanta, mana unanchayuq llamk'aypipas, aswan achkhaqa huk iskaychayuq ch'iwillayuqlla kasqanta. Chanintaqa chiqan hatun yupaykunap yupay yachayninwan yupan. Chayqa nin, suni iskaychayuq chaninkunaqa t'ikrasqa kayta atin, sapsi tuytuq yupay yupay yachaypi hina muyurichiy sasachakuykuna mana kananpaq.
T'ikraykunaqa llik'a mask'aqniykipi kikinpi ruwakun. Yaykuchisqayki iskaychayuq chanikunaqa manan qaraqman wichachisqachu nitaq t'ikraqpa waqaychasqachu.
T'ikraqqa 4.096 bitkama iskaychaw yupaykunata chaskin, huñusqa t'ikranapiñataq 500 siq'ikama. Iskaypa hunt'ayninqa hunt'a yupaykunapaqmi, iskaychaw patmakunataq mana unanchasqa ñanpi yanapasqa kanku. Soqta chunka iskayniyuq (hexadecimal) hinallataq pusaq (octal) yupaykunaqa yaykuchisqa bit siq'ita rikuchinku.
Qallariy p'anqapiqa achka aswan yanqalla llamk'anakuna kachkan, mana API-llawiyuq.
Qillqaspa simikunata, sanampakunata, ñawinchay pachatawan yupay.
Llamk'anata kichayMayqin t'inkimantapas utaq qillqamantapas uraykachinapaq QR sanampakita ruway.
Llamk'anata kichayYapasqa ch'usaqkunata k'umuchiy, ch'aqwasqa siq'i chawpikunatapas allichay.
Llamk'anata kichayIskay qillqakunata siq'inmanta siq'in kama kuskachay hinaspa qhaway imachus huknirayyasqa.
Llamk'anata kichayMana tupaq tapukuy.
Kay llamk'anamanta yuyasqaykita willay huk watukuqkunaman.